EU AI Act voor het mkb: wat moet je nu en wat later?
Heb je een chatbot op je website, dan moet die sinds 2 augustus 2026 uiterlijk bij het eerste contact laten weten dat de bezoeker met AI praat. De aanvullende plichten voor hoog-risico-AI uit Bijlage III, zoals software die sollicitanten beoordeelt, gelden door de Digitale omnibus pas vanaf 2 december 2027 voor systemen die vanaf dan op de markt komen of daarna ingrijpend wijzigen (voor AI in producten uit Bijlage I vanaf 2 augustus 2028); voor ChatGPT intern en gewone automatisering vraagt de AI Act vooral dat je je team helpt er verstandig mee te werken.
Je hebt een chatbot op je site, je team schrijft offertes met ChatGPT en je facturen gaan via een automatisering de deur uit. Ergens las je dat de AI Act in augustus 2026 volledig zou ingaan. Dat stond ook in de eerste versie van dit artikel, en het klopt niet meer: in juli 2026 heeft de EU meerdere ingangsdata verschoven.
Dit artikel vervangt juridisch advies niet; twijfel je over een specifiek systeem, laat dan een jurist meekijken.
Geldt de AI Act voor mijn bedrijf?
Volgens artikel 2 geldt de AI Act onder meer voor gebruiksverantwoordelijken die in de EU gevestigd zijn, ook als ze het systeem niet zelf hebben gebouwd. Gebruik je in je bedrijf een AI-systeem onder je eigen verantwoordelijkheid, dan ben je volgens artikel 3 gebruiksverantwoordelijke; alleen persoonlijk, niet-beroepsmatig gebruik valt buiten die definitie. Wie een AI-systeem ontwikkelt of laat ontwikkelen en het onder de eigen naam of het eigen merk in gebruik stelt, is aanbieder.
Voor de meeste servicebedrijven gaat het om drie onderwerpen: de melding bij een chatbot, de AI-kennis van je team en de vraag of je ergens AI inzet die over mensen oordeelt.
Niet alles wat automatisch gaat, is AI. Volgens overweging 12 valt een systeem dat draait op regels die alleen mensen hebben vastgesteld, buiten de definitie. Een workflow die bij een nieuwe aanvraag een bevestiging stuurt en een taak aanmaakt, is daar een voorbeeld van. Een chatbot op een taalmodel leidt zelf af wat hij antwoordt en is wel een AI-systeem.
Wat moet ik doen met de chatbot op mijn website?
Een chatbot op je website moet sinds 2 augustus 2026 duidelijk maken dat de bezoeker met een AI-systeem praat, tenzij dat voor een oplettende bezoeker al vanzelf spreekt. Dat staat in artikel 50, lid 1 van de AI-verordening. Volgens lid 5 krijgt de bezoeker die informatie "uiterlijk op het moment van de eerste interactie", "op duidelijke en te onderscheiden wijze".
De Digitale omnibus heeft die regel niet verschoven: op de AI Act Service Desk van de Europese Commissie draagt in artikel 50 alleen lid 7 een wijzigingslabel. De Autoriteit Persoonsgegevens schrijft: "Sinds 2 augustus 2026 gelden de Europese transparantieregels voor artificiële intelligentie".
De plicht ligt bij de aanbieder. Bij een standaardchatbot onder de naam van de leverancier is die leverancier doorgaans de aanbieder en zorgt hij voor de ingebouwde melding. Laat je een assistent bouwen en zet je hem onder je eigen bedrijfsnaam op je site, dan kun jij volgens artikel 3 de aanbieder zijn. Leg vast wie de aanbieder is, en kijk in beide gevallen zelf of de melding er staat.
In de praktijk:
- Een openingsbericht in het chatvenster, bijvoorbeeld: "Je chat met de AI-assistent van [bedrijf]. Liever een mens? Mail of bel ons via [contact]."
- Hetzelfde bij een telefoon- of WhatsApp-assistent, want artikel 50 geldt voor elk AI-systeem dat rechtstreeks met mensen communiceert.
- Toegankelijk, want lid 5 eist dat de informatie voldoet aan de toegankelijkheidseisen die erop van toepassing zijn.
Meer over de inrichting lees je in AI-chatbots voor zakelijke websites.
Moet ik melden dat ik ChatGPT gebruik voor mails en offertes?
Voor een mail, offerte of post die je met ChatGPT opstelt en zelf nakijkt, kent de AI Act geen algemene meldplicht. Artikel 50, lid 4 vraagt een melding in twee gevallen. Het eerste is een deepfake: door AI gemaakt beeld, audio of video dat lijkt op bestaande personen, plaatsen of gebeurtenissen en ten onrechte voor echt kan worden aangezien. Het tweede is AI-tekst "die wordt gepubliceerd om het publiek te informeren over aangelegenheden van algemeen belang", en die plicht vervalt alleen als de tekst menselijk is getoetst of redactioneel is gecontroleerd én een persoon of organisatie de redactionele verantwoordelijkheid voor de publicatie draagt.
Wel geldt de AVG. Staan er gegevens over een herkenbaar persoon in je prompt, zoals een klant, contactpersoon of medewerker, dan verwerk je persoonsgegevens; hoe je dat beperkt, staat in automatiseren zonder privacy te schenden.
Wat moet ik regelen voor AI-geletterdheid?
Voor AI-geletterdheid neem je maatregelen die de AI-kennis van je medewerkers ondersteunen, afgestemd op hun ervaring en op waarvoor ze AI gebruiken. Zo staat het sinds 27 juli 2026 in artikel 4, dat de Digitale omnibus heeft herschreven. De Nederlandse tekst van de omnibus voegt toe dat de plicht "niet in[houdt] dat aanbieders of gebruiksverantwoordelijken een bepaald niveau van AI-geletterdheid moeten waarborgen", en dat de Commissie en de lidstaten bedrijven helpen, "met name kmo's".
Voor een klein team is een korte werkafspraak een goed begin: welke tools je gebruikt, welke gegevens nooit in een prompt gaan en wie AI-uitvoer controleert voordat die naar een klant gaat.
Wanneer is AI in mijn bedrijf hoog-risico?
AI geldt in beginsel als hoog-risico als je die inzet voor een toepassing uit Bijlage III, zoals werving en selectie of het beoordelen van kredietwaardigheid, en die regels gelden vanaf 2 december 2027. Bijlage III noemt onder punt 4 AI voor gerichte vacatures, het filteren van sollicitaties en het beoordelen van kandidaten, en onder punt 5 AI die de kredietwaardigheid van personen beoordeelt. Een cv-filter in je recruitmentsoftware valt daar in beginsel onder, ook als je de software alleen gebruikt. Artikel 6 kent beperkte uitzonderingen, bijvoorbeeld voor een systeem dat alleen een voorbereidende taak doet. Een systeem dat mensen profileert, blijft altijd hoog-risico; kijk dus naar wat het systeem in jouw beslissing precies doet.
Die regels zouden op 2 augustus 2026 ingaan. Verordening (EU) 2026/1744, de Digitale omnibus inzake AI, verschoof dat naar 2 december 2027. Een systeem dat vóór die datum al op de markt of in gebruik was, valt er volgens artikel 111 pas onder als het ontwerp daarna ingrijpend wijzigt; systemen voor overheidsinstanties moeten uiterlijk 2 augustus 2030 voldoen. Gebruik je zo'n systeem, dan krijg je onder artikel 26 onder meer plichten voor menselijk toezicht en het bewaren van logs. Een chatbot voor openingstijden, een planningstool of een schrijfhulp valt hier doorgaans buiten.
Welke AI Act-deadlines gelden in 2026 en 2027?
De AI Act gaat in stappen in, en dit zijn de data volgens artikel 113 en artikel 111 in de geconsolideerde tekst per 27 juli 2026:
| Datum | Wat gaat in | Voor jou |
|---|---|---|
| 2 februari 2025 | Verboden AI-praktijken; AI-geletterdheid (artikel 4, sinds 27 juli 2026 in de nieuwe vorm) | Ja, zodra je AI gebruikt |
| 2 augustus 2025 | Regels voor makers van AI-modellen voor algemene doeleinden; de boeteregels | Modelregels via je leverancier; boeteregels kunnen ook jou raken |
| 27 juli 2026 | Digitale omnibus in werking | Verschuift de data hieronder |
| 2 augustus 2026 | Hoofdregel van toepassing, met de transparantieplicht van artikel 50 | Ja, bij een chatbot of AI-assistent |
| 2 december 2026 | Machineleesbare markering voor generatieve AI die al vóór 2 augustus 2026 op de markt was; verboden (artikel 5) op AI om zonder uitdrukkelijke toestemming realistisch intiem of seksueel expliciet beeld van een herkenbaar persoon te maken, en om materiaal van seksueel kindermisbruik te maken | Vooral aanbieders; bij gebruik alleen als je de AI met dat doel inzet |
| 2 december 2027 | Hoog-risicoregels voor Bijlage III, voor nieuwe of daarna ingrijpend gewijzigde systemen | Bij AI voor werving, krediet en vergelijkbaar |
| 2 augustus 2028 | Hoog-risicoregels voor AI in producten uit Bijlage I | Zelden |
Zie je ergens nog 2 augustus 2026 of 2027 als datum voor hoog-risico-AI, dan is dat de stand van vóór de omnibus. Op 17 oktober 2026 noemde ook de AI-verordeningspagina van de AP nog die oude data.
Wat gebeurt er als ik niets doe?
Ontbreekt de AI-melding bij je chatbot, dan voldoet die sinds 2 augustus 2026 niet aan de wet, ook al heeft Nederland nog geen bevoegde markttoezichthouder. De AP schreef op 9 oktober 2026 dat zij "beoogd markttoezichthouder op AI, maar nog niet aangewezen" is en pas bevoegdheden krijgt zodra de Nederlandse Uitvoeringswet AI-verordening van kracht is.
Voor een overtreding van artikel 50 legt artikel 99 een Europees maximum van 15 miljoen euro of 3% van de wereldwijde jaaromzet; voor een kmo geldt het laagste van die twee. De boete zelf hangt af van de nationale regels en de omstandigheden. De melding toevoegen is een kleine aanpassing; wachten op de toezichthouder levert je niets op.
Wat kun je deze maand regelen?
Met deze vijf stappen dek je wat de AI Act nu van de meeste servicebedrijven vraagt:
- Maak een lijst van je AI-tools, met per tool de leverancier, waarvoor je hem gebruikt en onder wiens naam hij draait.
- Controleer de AI-melding in je chatbot, telefoonassistent en WhatsApp-assistent.
- Leg vast hoe je team AI gebruikt, inclusief welke gegevens niet in een prompt gaan.
- Markeer alles wat over mensen oordeelt, zoals sollicitanten of kredietaanvragen, en vraag de leverancier hoe hij met Bijlage III omgaat, ook bij ingrijpende wijzigingen na 2 december 2027.
- Kijk twee keer per jaar opnieuw. De wet is in 2026 al één keer gewijzigd.
Welke vragen je een bureau stelt als je een chatbot laat bouwen, staat in AI-automatiseringsbureau kiezen.
Waar begin je met automatiseren zonder hoog risico?
Een systeem dat alleen documenten opvraagt of betalingsherinneringen verstuurt en geen mensen beoordeelt, staat met die taken niet in Bijlage III. Bij een boekhoudkantoor dat klant bij ons is, liepen intakes vóór de samenwerking via losse mails, kwamen documenten te laat of onvolledig binnen en waren najagen en factureren handwerk. Nu eindigt de werkdag om 18:30 in plaats van 23:00 en is er ongeveer 12 uur per maand teruggewonnen (eigen meting, één klant, 2026). De volledige case staat op onze casespagina; wat we bouwen staat op de dienstenpagina en bij AI-agents.
Wil je weten welke processen in jouw bedrijf zich lenen voor automatisering, doe dan de gratis AI Readiness Scan.
Klaar om te automatiseren?
Plan een vrijblijvend gesprek en ontdek wat AI-automatisering voor jouw bedrijf kan betekenen. Of doe eerst de 2-minuten AI Readiness Scan.
Plan een gesprek